Pensioensparen 2016 : volledig beschrijf pensioensparen

Pensioensparen in België - een appeltje voor de dorst

Het is al lang geen publiek geheim meer dat het wettelijk pensioen (1) voor velen ontoereikend zal zijn om te kunnen vasthouden aan de huidige levensstandaard. En dan hebben we het nog niet eens over de stijgende levensverwachtingen en de kost hiervan.

De Belgische overheid is zich hiervan bewust en delegeert een deel van deze verantwoordelijkheid aan de betrokkenen zelf: wij !
Om je aan te moedigen zelf mee in te staan voor de opbouw van een eigen aanvullend pensioen, geeft België een fiscaal voordeel (belastingsvoordeel) :
het pensioensparen (➜ alles over pensioensparen).

Pensioensparen 2015 tot en met 2018: wat zijn mijn voordelen

  • een constant maximum pensioenspaarbedrag gedurende 4 jaar: 940 euro (aanslagjaar 2017 = inkomstenjaar 2016)*
  • hiervan geniet je 30% belastingvermindering (= 282 euro)
  • je kan kiezen uit verscheidene pensioenspaarformules i.f.v. je profiel (lees)
  • je geniet een voordelige belastingheffing op einddatum (lees)
  • je kan meerdere pensioenspaarcontracten afsluiten (lees)
  • geen verplichting om ieder jaar een bedrag te storten (lees)
  • ...
  • alle nuttige info over pensioensparen

 

(*) Opgelet : De regering heeft eind 2014 besloten om het maximum bedrag van 950 euro voor het fiscaal voordeel te herleiden naar 940 euro (aj 2015 = inkomstenjaar 2014). Dit bedrag zal ook gelden voor de komende jaren: 2015 (aj 2016), 2016 (aj 2017), 2017 (aj 2018) en 2018 (aj 2019).

Alle informatie over pensioensparen in België

Wat is pensioensparen ?

Pensioensparen = het individueel sparen voor de eigen aanvulling op je toekomstig wettelijk pensioen waarbij je een belastingvoordeel (*) krijgt

(*) Zowel de periodieke storting als de eindbelasting genieten een fiscaal voordelige taxatie (lees méér).

Pensioensparen = derde pijler van de pensioenopbouw

Om je pensioen op te bouwen, beschik je over een aantal (wettelijke) instrumenten. We noemen deze de " bouwstenen van je pensioen ", of beter " de pijlers van je pensioenopbouw ".

De betekenis van deze pijlers is als volgt:

  • De 1ste pijler van je pensioen = het wettelijk pensioen (via de overheid)
  • De 2de pijler van je pensioen = de pensioenopbouw (via je werkgever of als zelfstandige)
  • De 3de pijler van je pensioen = is het individueel sparen voor een aanvullende pensioen
  • De 4de pijler van je pensioen = is het niet-fiscaal sparen ofwel spaar- en beleggingsproducten die je geen fiscaal voordeel geven

Pensioensparen behoort tot de derde pijler van de pensioenopbouw.

Welke formules pensioensparen onderscheiden we?

A. Pensioensparen via een verzekering (= pensioenspaarverzekering)

In dit geval sluit je een levensverzekering af die pensioensparen als doel heeft en kan genieten van een fiscaal voordeel.

 

De verschillende types pensioenspaarverzekeringen:

» Pensioensparen via een Tak21-verzekering

Een Tak21-verzekering is een levensverzekering opgebouwd uit een gewaarborgd rendement + een deelname in de winst. Bovendien geniet je van een kapitaalgarantie. Dit betekent dat je minstens je inleg terugkrijgt op einddatum of bij opvraging.

» Pensioensparen via een Tak23-verzekering

Bij een Tak23-verzekering beleg je niet in een verzekering met een gegarandeerd rendement, maar in een levensverzekering die je inleg omzet in deelbewijzen van een fonds of fondsen. Wanneer je later je pensioenkapitaal (gedeeltelijk) opvraagt, ruil je je deelbewijzen om aan de waarde van het deelbewijs op dat ogenblik. De winst zit hem dus in het verschil tussen de waarde van het deelbewijs bij de opvraging van je pensioensparen en de waarde van je deelbewijs bij inleg.

Dit type verzekering vertegenwoordigt een groter risico, maar kan (eventueel) genieten van een (veel) hoger rendement.

Goed om weten: enkel de premies van een Tak21– of Tak23–pensioenspaarverzekering genieten van het fiscaal voordeel pensioensparen. De premies van een Tak21– of Tak23–verzekering, dat niet werd afgesloten om aan pensioensparen te doen, genieten geen fiscaal voordeel (cfr. vierde pijler van je pensioenopbouw).

» Pensioensparen via een combinatie van een Tak21-verzekering en een Tak23-verzekering

Wil je echter genieten van de kans op een hoger rendement zonder een te groot risico te nemen, dan kun je een combinatiepolis afsluiten. Deze pensioenspaarverzekering belegt een deel van je spaarbedrag in :

  • een verzekering met gegarandeerd rendement (= pensioensparen Tak 21)
  • een verzekering met eventueel hoger rendement (= pensioensparen Tak 23)

» Welke verzekeraars bieden een pensioenspaarverzekering aan ?

Via de onafhankelijke verzekeringsmakelaar of –agent kun je een pensioenspaarverzekering afsluiten van: axa, vivium, delta Lloyd life, ag Insurance, fidea, generali, baloise insurance, p&v, dvv, ergo,…

B. Pensioensparen via een bank (= pensioenspaarfonds, ook wel pensioenspaarrekening genoemd)

Bij deze vorm van sparen voor je pensioen beleg je in een beleggingsfonds dat speciaal werd opgericht om aan pensioensparen te doen. Er is geen eindtermijn (je beslist dus zelf wanneer je je spaarbedrag wil opvragen) en je geniet ook geen kapitaalsgarantie, noch bescherming van het beschermingsfonds (zie verder).

» Wie zijn de aanbieders van een pensioenspaarrekening of -fonds ?

Haast alle banken zijn vertegenwoordigd op de markt van pensioensparen : kbc, belfius (ex-dexia), ethias, argenta, deutsche bank, bnp paribas (ex-fortis), record, crelan, (ex-centea en landbouwkrediet), fintro, delta lloyd,...

C. Enkele belangrijke verschillen tussen een pensioenspaarverzekering en een pensioenspaarrekening ?

  • Een pensioenspaarverzekering geniet garantie door het Bijzonder Beschermingsfonds voor Deposito's en Levensverzekeringen. Gaat je verzekeraar dus failliet, dan word je beschermd tot een maximum-bedrag van 100.000 eur per verzekeringsnemer per verzekeringsonderneming voor al je Tak21–contracten samen.
  • Een pensioenspaarfonds en een Tak23-pensioenspaarverzekering genieten niet van deze bescherming.
  • Bij een Tak23-verzekering kun je wel een kapitaalsgarantie inbouwen, wat je niet hebt bij een pensioenspaarfonds.

Waarom aan pensioensparen doen?

Dat het wettelijk pensioen onvoldoende zal zijn om je (huidige) levensstandaard te blijven voortzetten, is al lang geen publiek geheim meer. Op deze pagina kun je voor jezelf nagaan hoeveel het minimum gewaarborgd pensioen bedraagt per categorie.

Bovendien zijn er nog andere (financiële) uitdagingen die ons te wachten staan: langere levensverwachtingen, ziekten, zorgbehoevend,…

Om ieder van ons de kans te bieden hierop in te spelen, bedacht de overheid een manier om, dankzij een fiscaal voordeel, iedereen aan te moedigen om voor zichzelf een aanvullend pensioen op te bouwen: pensioensparen.

Pensioensparen of niet? Wanneer beginnen?

Pensioensparen start je best zo vroeg mogelijk. Het is wel belangrijk dat je voor jezelf nagaat of het voldoende interessant is (bv: betaal je vandaag geen belastingen, dan heeft deze vorm van sparen geen direct positieve invloed op jouw situatie) en welke verwachtingen je mag stellen. Hou bovendien in het achterhoofd dat de fiscale voordelen steeds verder worden ingeperkt. Een goede persoonlijke studie zal uitmaken of pensioensparen interessant voor je is of niet.

➥ Denk je eraan om met pensioensparen te starten maar je bent niet helemaal zeker over hoe dit juist aan te pakken; contacteer dan gerust een onafhankelijke verzekeringsmakelaar bij jou in de buurt voor gratis advies of maak (gratis en vrijblijvend) een simulatie pensioensparen(!).

Tip: op de markt hanteert men als stelregel " ben je meer dan 10 jaar verwijderd van je pensioenleeftijd, dan is een Tak 23 (of een pensioenspaarfonds), een interessante keuze. Bedraagt het verschil minder dan 10 jaar, dan kies je toch beter voor een Tak 21".

Wie kan aan pensioensparen doen?

Er zijn een aantal voorwaarden van toepassing om aan pensioensparen te kunnen doen:

  • Je moet de Belgische nationaliteit hebben (of inwoner zijn van een andere lidstaat van de Europese Economische Ruimte)
  • Je moet minstens 18 jaar zijn en niet ouder dan 64 jaar
  • Je moet onderworpen zijn aan de Belgische personenbelasting

Voorwaarden opdat je pensioensparen als geldig wordt aanzien?

  • Uiteraard moet je aan de voorwaarden voldoen om een contract te kunnen afsluiten (zie: Wie kan aan pensioensparen doen)
  • Je moet minstens 5 stortingen gedaan hebben (voor 5 verschillende fiscale jaren!)
  • De looptijd van je contract moet minstens 10 jaar bedragen
  • Je mag meerdere contracten pensioensparen afsluiten MAAR je mag per jaar slechts 1 contract fiscaal in aanmerking laten nemen (zo kun je tijdens beursgevoelige jaren gebruik maken van een Tak21-pensioenspaarverzekering en voor die jaren die minder volatiel zijn een Tak23-pensioenspaarverzekering)
  • Je moet zelf de begunstigde zijn bij leven
  • Je erfgenamen (= echtgenoot/echtgenote, wettelijk samenwonende partner of bloedverwanten tot de tweede graad) als begunstigde(n) bij overlijden staan aangewezen

Fiscaal voordeel pensioensparen

A. Fiscaal voordeel pensioensparen vóór 2012 (= < aj 2013)

Tot en met aanslagjaar 2012 (= inkomsten 2011) werd er op de betaalde premie een bijzondere gemiddelde aanslagvoet toegepast die afhankelijk was van de hoogte van het netto-inkomen. Deze bedroeg ten minste 30% en ten hoogste 40%.

➥ Méér info: fisconet.

B. Fiscaal voordeel pensioensparen vanaf 2012 (= vanaf aj 2013)

Vanaf het aanslagjaar 2013 werd het principe van de bijzondere gemiddelde aanslagvoet afgeschaft en vastgesteld op 30%, ongeacht de hoogte van het netto-inkomen. Deze 30% wordt verhoogd met de gemeentelijke opcentiemen (= gemeentebelasting) waardoor je een nog groter voordeel geniet (= % fiscaal voordeel x (1 + gemeentelijke opcentiemen)).

Goed om weten :

  • Ben je samenwonend of getrouwd, dan kan elkeen tot het maximum geïndexeerd bedrag in zijn belastingen inbrengen, voor zover ieder individueel aan pensioensparen doet.
  • Om belastingvoordeel te kunnen genieten moet je wel personenbelasting verschuldigd zijn.
  • Je mag altijd een hoger bedrag sparen, maar je kan slechts tot het maximum in je belastingen inbrengen.

Wanneer & hoe word je belast op je pensioenkapitaal?

Een belastingvoordeel staat meestal niet op zichzelf. Ook niet in dit geval. Waar je een fiscaal voordeel geniet op de betaalde premies, zul je op je pensioenkapitaal belasting moeten betalen.

Wanneer word je belast op je pensioenkapitaal?

De wettelijke leeftijd van pensionering bedraagt op dit moment 65 jaar. In het regeerakkoord van Michel 1 is bepaald dat de pensioenleeftijd vanaf 2025 wordt opgetrokken tot 66 jaar. In 2030 zal de pensioenleeftijd opgetrokken worden tot 67 jaar. Er zijn echter uitzonderingen en overgangsmaatregelen voorzien op de pensioenregeling. Kortom je werkloopbaan bepaalt mee de leeftijd waarop je op vervroegd pensioen kan gaan. Meer informatie omtrent de nieuwe pensioensmaatregelen.

  • Werd het contract onderschreven vóór 55 jaar, dan wordt er een anticipatieve taks toegepast wanneer je 60 jaar wordt.
  • Was je minstens 55 jaar bij ondertekening of heb je de premies verhoogd vanaf je 55ste, dan zul je belast worden op de 10de verjaardag van je contract of de 10de verjaardag na de verhoging van de premies.

Hoe word je belast?

Tot en met aanslagjaar 2012 (inkomsten 2011) waren volgende heffingen van toepassing:

  • een heffing van 16,5% op de opgebouwde reserve door stortingen vóór 1/1/1993
  • een heffing van 10% op de opgebouwde reserve door stortingen na 1/1/1993

Om haar begrotingsobjectieven te halen en om het de pensioenspaarder duidelijker te maken, werd beslist om:

  • vanaf aanslagjaar 2013 slechts 1 heffing meer toe te passen met name 10%. Om dit te bewerkstelligen hebben alle banken en verzekeraars in 2012 een éénmalige heffing moeten toepassen op de opgebouwde reserve van de pensioenspaarcontracten door stortingen vóór 1/1/1993.
  • vanaf aanslagjaar 2016 is de eenmalige heffing verminderd van 10% naar 8%. (**)
  • de heffing voortaan toe te passen wanneer de verzekerde 60 jaar wordt en dus niet meer bij pensionering(!) = anticipatieve taks (2)

(!) tenzij je bij aanvang of op het tijdstip van de verhoging minstens 55 jaar was, dan betaal je de eindbelasting op de 10de verjaardag van je polis (zie Wanneer word je belast op je pensioenkapitaal).

(**) Goed om te weten:: heb je pensioensparen pas onderschreven vanaf 1 januari 2015, dan betaal je een heffing van 8%. Heb je pensioensparen onderschreven vóór 1 januari 2015? Dan betaal je durende 5 jaar (2015-2019) een extra heffing van 1%, tenzij je al een anticipatieve taks hebt betaald op je 60ste verjaardag of op de 10e verjaardag van je contract.

Op welk pensioenkapitaal betaal je belasting?

Bij een pensioenspaarverzekering (zowel Tak21 als Tak23) wordt de eindbelasting van 10% geheven op de opgebouwde reserve dankzij de gestorte premies. Dus hoe hoger dit kapitaal, hoe meer belasting je betaalt.

Goed om weten: de reserve (het opgebouwde kapitaal) dat werd opgebouwd dankzij de eventuele winstdeelname, is niet aan belasting onderhevig ! Enkel het gedeelte van het pensioenkapitaal dat werd opgebouwd dankzij de periodieke stortingen wordt belast.

 

Bij een pensioenspaarrekening (of pensioenspaarfonds) is er geen sprake van een gegarandeerd rendement en dus niet van een gewaarborgd kapitaal. Bovendien kunnen de rendementen daar veel hoger liggen t.o.v. een minder volatiel product als de pensioenspaarverzekering. Daarom heeft de overheid beslist om een pensioenspaarfonds te belasten aan de hand van een fictief gerealiseerd rendement op de gedane stortingen. Dit fictief rendement bedraagt :

  • 6,25% voor stortingen vóór 1/1/1992 (<> 1/1/1993 i.k.v. het belastingpercentage)
  • 4,75% voor stortingen vanaf 1/1/1992

Met andere woorden, op je 60ste zullen de gedane stortingen van je pensioenspaarfonds een fictief kapitaal hebben opgebouwd dat overeenstemt met een rendement van 4,75%. Hierop zul je dan belast worden, ongeacht het daadwerkelijk gerealiseerd kapitaal.

Veelgestelde vragen over pensioensparen

Pensioensparen: wat als ik geld wil opvragen (= opnemen, afhalen) en/of afkopen voor mijn 60ste?

Je vraagt je pensioenspaarkapitaal best pas op na je 60ste verjaardag. Doe je dit niet, dan wordt het beschouwd als een inkomen en belast aan de marginale aanslagvoet of de aanslagvoet van 33%, verhoogd met de gemeentebelasting.

Uitzonderingen hierop :

  • in bepaalde sectoren geldt een andere statutaire pensioenleeftijd, bijvoorbeeld in het onderwijs en de luchtvaart)
  • de vervroegde pensionering in één van de vijf jaar voorafgaand aan de pensionering op de normale datum
  • brugpensionering of
  • overlijden van de verzekerde

Bij al deze uitzonderingen kun je toch genieten van de voordelige eindbelasting van 8%.

Wat als ik mijn pensioensparen wil opzeggen?

In dat geval zijn dezelfde regels van toepassing als bij het vroegtijdig opvragen van je pensioencontract (zie voorgaande veelgestelde vraag).

Waar moet ik het bedrag van mijn pensioensparen invullen in mijn belastingbrief?

Heb je in het inkomstenjaar waarop de huidige belastingen betrekking hebben een bedrag betaald in het kader van pensioensparen, dan mag je dit bedrag invullen ter hoogte van:

  • belastingcode pensioensparen man: 1361-94
  • belastingcode pensioensparen vrouw: 2361-64

Normaliter krijg je steeds een attest verstrekt van de gedane storting in kader van pensioensparen. Het attest dat betrekking heeft op het contract ‘pensioensparen’ dat je voor dit jaar in aanmerking hebt gebracht, moet je wel ter beschikking houden van de fiscus.

Wat gebeurt er met mijn pensioensparen na mijn 60ste?

Je polis loopt niet automatisch af op je 60ste verjaardag vanwege de anticipatieve heffing. Je kan je pensioensparen nog voortzetten na je 60ste. Alle premies die je dan betaalt tot en met het jaar waarin je 64 wordt, geven je fiscaal voordeel in je belastingen en je betaalt er geen eindbelasting meer op (= wegens het bevrijdende karakter van de anticipatieve taks: zie 3).

Wat in geval ik kom te overlijden voor mijn 60ste?

In dat geval gelden dezelfde regels, namelijk:

  • de opgebouwde reserve dankzij stortingen voor 1/1/1993: 16,5% (waarvan 6,5% in 2012 reeds werd ingehouden door de banken en verzekeraars)
  • de opgebouwde reserve voor stortingen vanaf 1/1/1993: 10%
  • de opgebouwde reserve voor stortingen vanaf 1/1/2015: 8%

Hou er wel rekening mee dat het kapitaal dat is opgebouwd via je pensioensparen wel onderhevig zal zijn aan successierechten.

 

Andere nuttige weetjes rond de fiscaliteit van pensioensparen

  • Het pensioenkapitaal dat is opgebouwd dankzij de winstdeelname op gedane stortingen is vrij van belasting.
  • Wil je van een pensioenspaarverzekering overstappen naar een pensioenspaarfonds (of omgekeerd), dan zal de fiscus daarop 33% belastingen aanrekenen. Stap je echter over van een pensioenverzekering naar een andere pensioenverzekering, of van het ene pensioenspaarfonds naar een ander fonds, dan betaal je geen belastingen.
  • Je bent niet verplicht om ieder jaar een bedrag te storten in kader van pensioensparen. Stel dat je het een jaartje met minder moet doen, dan kun je dat jaar gerust overslaan. Ter hoogte van de voorwaarden staat wel dat je minstens 5 jaarlijkse stortingen moet hebben gedaan wil je contract geldig zijn.

➥ Nog meer informatie over pensioensparen, vind je op de site: http://financien.belgium.be.

Pensioensparen 2015 tot en met 2018 maximaal bedrag (= aanslagjaar 2016; 2017; 2018 en 2019)

Het maximum bedrag voor pensioensparen voor het aanslagjaar 2016 tot en met 2019 bedraagt: 940 euro. De regering heeft besloten het maximum bedrag voor het fiscaal voordeel vast te leggen op 940 euro vanaf 2015 tot en met 2018.

Een overzicht van de evolutie van de maximum bedragen pensioensparen:

  • Pensioensparen 2016 maximum (aj 2017): 940 euro
  • Pensioensparen 2015 maximum (aj 2016): 940 euro
  • Pensioensparen 2014 maximum (aj 2015): herleid van 950 euro naar 940 euro
  • Pensioensparen 2013 maximum (aj 2014): 940 euro
  • Pensioensparen 2012 maximum (aj 2013): 910 euro
  • Pensioensparen 2011 maximum (aj 2012): 880 euro
  • Pensioensparen 2010 maximum (aj 2011): 870 euro
  • Pensioensparen 2009 maximum (aj 2010): 870 euro
  • Pensioensparen 2008 maximum (aj 2009): 830 euro
  • Pensioensparen 2007 maximum (aj 2008): 810 euro
  • Pensioensparen 2006 maximum (aj 2007): 800 euro
  • Pensioensparen 2005 maximum (aj 2006): 780 euro
  • Pensioensparen 2004 maximum (aj 2005): 610 euro
  • Pensioensparen 2003 maximum (aj 2004): 600 euro
  • Pensioensparen 2002 maximum (aj 2003): 590 euro

Wat houdt deze wijziging concreet in ?

Indien je in 2014 toch het maximum bedrag van 950 euro voor het fiscaal voordeel hebt gespaard, dan zal dit in 2015 verrekend worden. In 2014 (aj 2015) ontvang je dan 30% van het fiscaal voordeel op het maximum bedrag van 940 euro (= 282 euro). In 2015 (aj 2016) zal men de 10 euro die je te veel hebt gespaard in 2014 verrekenen in je fiscaal voordeel van aanslagjaar 2016. Dit houdt in dat het maximum bedrag van 2015 slechts 930 euro zal bedragen + 10 euro van 2014 = 940 euro. Je geniet dus van hetzelfde fiscaal voordeel als in 2013 (aj 2014).

Heb je in 2014 minder dan het maximum bedrag van 950 euro gespaard voor het fiscaal voordeel, maar meer dan het maximaal bedrag van 940 euro? Ook hier geldt dezelfde regeling als hierboven beschreven. Bijvoorbeeld: Jan heeft in 2014 een maximaal bedrag van 945 euro gespaard, dan heeft hij 5 euro te veel gespaard in 2014 voor aanslagjaar 2015. Dit bedrag (5 euro) zal in inkomstenjaar 2015 (aj 2016) verrekend worden met het maximum spaarbedrag. Dit houdt in dat men in 2015 maximum 935 euro kan sparen: 935 euro + 5 euro = het maximaal fiscaal aftrekbaar bedrag van 940 euro.

Heb je in 2014 minder gespaard dan of gelijk aan het maximum bedrag van 940 euro, dan verandert er niets voor je. Kortom er moet in 2015 niks verrekend worden om van het fiscaal voordeel te genieten. Tot en met 2018 kan je maximaal 940 euro sparen, mits je van het fiscaal aftrekbaarheid wilt genieten.

 

Ben je overtuigd, maar nog niet gestart met pensioensparen of denk je eraan een 2de pensioenspaarplan op te starten:

 

 

(1) Wettelijk pensioen
= ook wel de eerste pijler in de pensioenopbouw genoemd; het is het pensioen dat we vanuit de overheid krijgen toegekend zodra we met pensioen gaan.

(2) Anticipatieve taks
= dit is de bevrijdende taks die geheven wordt op de opgebouwde reserve van je pensioencontract op het ogenblik dat je 60 jaar wordt (en dus niet op het ogenblik dat je met pensioen gaat). Vandaar de naam anticipatieve taks.

(3) Bevrijdende taks
= hierdoor word je vrijgesteld van toekomstige taksen op het betrokken luik.

 

 
Bespaar op