Erfenis en successierechten: zo hou je de kosten laag

Aan wie mag ik mijn erfenis geven

Je mag in principe je erfenis toewijzen aan wie jij wil. In je testament kan je aangeven aan wie je graag wat zou geven. Als je geen testament opstelt en geen specifieke wensen uit, dan gelden de wettelijke regels: meestal erven je echtgenoot (of wettelijk/feitelijk samenwonende partner) en je (klein)kinderen.

De langstlevende partner die overblijft heeft meestal recht op vruchtgebruik van onroerend goed (meestal een woning). Dat betekent dat die in de woning kan blijven zolang die leeft, en het huis niet zomaar naar iemand anders kan gaan.

Hoeveel successierechten betaal ik op een erfenis?

De erfbelasting (vroeger in Vlaanderen, en nog steeds in Brussel en Wallonië successierechten genoemd) wordt door iedereen apart betaald, op diens deel van de erfenis. Hoe hoog die belasting is hangt af van een aantal factoren:

• Je verwantschap met de overledene. Hoe dichterbij, hoe lager meestal het percentage.
• De waarde van je erfdeel. Dit omvat zowel roerende als onroerende goederen, verminderd met schulden en kosten zoals die voor de begrafenis.
• Waar je woont. De erfbelasting verschilt in Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
• Of je recht hebt op een vermindering en/of vrijstelling.

Voor de situatie in 2025 gelden in Vlaanderen de volgende tarieven voor erfgenamen in rechte lijn (partner, (stief)kinderen, (stief)ouders …).

Schijf erfdeel	Percentage erfbelasting in rechte lijn
€0 – € 50.000	3%
€ 50.000,01 – € 250.000	9%
Meer dan € 250.000	27%

 

Voor broer en zussen (en mogelijk andere familieleden) geldt momenteel in Vlaanderen 25% op de eerste schijf tot € 35.000, 30% op het deel van €35.000,01 tot € 75.000 en 55% op het deel daarboven.

Voor overige personen (neven, nichten, vrienden…) zijn de tarieven meestal nog hoger. Deze hangen af van de schijf en vallen onder ‘andere personen’.

Verminderingen en vrijstellingen

• Er is in Vlaanderen een partnerabattement: de langstlevende partner is vrijgesteld van erfbelasting op de eerste €50.000 roerend vermogen.
• Bijkomende verminderingen voor kinderen jonger dan 21, voor erfopvolgers met een handicap …

Vraag bij de notaris dus zeker na welke vrijstellingen of verminderingen voor jou in aanmerking kunnen komen.

Hoe wordt een erfenis berekend?

De erfenis wordt berekend op het vermogen dat de overleden persoon achterlaat – verminderd met schulden en kosten zoals de begrafenis.

• Spaarrekeningen, beleggingen en de levensverzekering
• Roerende goederen: de inboedel van een huis, juwelen, meubels, kunst, kleding … Maar ook een auto of motor.
• Onroerende goederen: huizen of grond in bezit. Als er nog een partner of echtgenoot is, krijgt die vruchtgebruik.

Hoe doe ik aangifte van nalatenschap?

Je moet na het overlijden een aangifte van nalatenschap indienen bij de Vlaamse Belastingsdienst.

• Termijn: meestal binnen de 4 maanden als het overlijden in België gebeurde. Bij overlijden in het buitenland gelden vaak andere termijnen.
• Je mag kiezen voor een gezamenlijke aangifte (alle erfgenamen samen) of een individuele per erfgenaam.
• In de aangifte moet je opgeven wie overleden is, wie erft, of er een testament of wilsbeschikking was, en een beschrijving van de nalatenschap (goederen, schulden, kosten).

Hoe kan ik de erfbelasting laag houden?

Je kan al aan je nabestaanden denken door rekening te houden met een aantal zaken:

• Zorg voor een duidelijk testament
• Benut bestaande gunstregelingen of vrijstellingen (bijvoorbeeld het partnerabbatement)
• Maak al een begroting of neem een verzekering voor de begrafenis of uitvaart. Zo vermijd je dat je nabestaanden de kosten moeten voorschieten en dit als schuld van de nalatenschap wordt afgehouden.

Een uitvaartverzekering kan dus helpen omdat je zelf op voorhand spaart voor je begrafenis of crematie. Meestal moet er op de uitvaartverzekering geen erfbelasting betaald worden – maar dit hangt af van hoe de polis juridisch is opgezet. Spreek hier dus zeker over met je verzekeraar.

Bereken je uitvaartverzekering >>

Opgelet: mogelijke veranderingen in 2026

• De Vlaamse Regering kondigde in 2024 – 2025 een hervorming van de erfbelasting aan. Het plan bevat onder meer: verhoogde vrijstellingen, verlaagde tarieven voor kinderen/partners en versoepelingen voor anderen. Zo zou de eerste schijf van erfdeel voor kinderen kunnen worden vrijgesteld, voor partners zou de vrijstelling op roerend vermogen verhoogd worden.
• Voor broers, zussen en anderen zouden de tarieven en grensbedragen worden aangepast.
• Deze hervorming is nog niet definitief. De plannen zijn in voorontwerp of onderhandeld akkoord en moeten nog worden goedgekeurd door het parlement. Het huidige regime zoals hierboven beschreven is dus nog steeds van toepassing.